* خواص عنصر ها تغييرات گسترده اي را نشان مي دهند كه اين تغييرات به طور تصادفي و بي نظم نيستند .
* خواص عنصرها با نظم و ترتيب خاصي تغيير مي كند . از اين رو مي توان عنصر ها را در چند خانواده گروه بندي كرد به طوري كه در هر خانواده خواص عنصر هاي موجود ، مشابه يك ديگر باشد و تنها تغيير مختصري در خواص آن ها روي دهد.
* در سال 1871 گستردگي خصلت تناوبي در بين عنصر ها براي اولين بار توسط يك معلم شيمي اهل روسيه به نام ديميتري ايوانوويچ مندليف شناخته شد.
* مندليف پس از سال ها مطالعه متوجه شد كه « اگر عنصر ها را بر حسب افزايش تدريجي جرم آن ها در رديف هايي كنار يك ديگر قرار بگذارد و آن هايي را كه خواص فيزيكي و شيميايي نسبتا مشابه دارند در يك گروه زير يك ديگر قرار دهدجدولي براي طبقه بندي عنصر ها به دست مي آيد. »
* مندليف براي رعايت اصل تشابه خواص فيزيكي وشيمياي ناگزير شد كه برخي از خانه هاي جدول پيشنهادي خود را خالي بگذارد. براي مثال خانه هاي مربوط به عنصر هايي با جرم هاي اتمي 44 و 68 و 72 در جدول خالي گذاشته شده است. او پيش بيني كرد كه اين جاهاي خالي بايد به عنصر هايي تعلق داشته باشند كه تا آن زمان شناخته نشده بودند.
* در جدول مندليف عنصر ها برحسب افزايش جرم اتمي در كنار هم قرار گرفته اند . مندليف در برخي موارد مجبور بود براي در يك ستون قرار دادن عنصر هايي كه خواص مشابه دارند ، ترتيب قرار گرفتن عنصر ها را بر حسب افزايش جرم ناديده بگيرد.( اين موضوع ( وجود بي نظمي دررعايت قانون) و وجود خانه هاي خالي از معايب جدول طراحي شده مندليف است.)
براي مثال:
-- در جدول مندليف نيكل بعد از كبالت و يد بعد از تلور آمده است .در صورتي كه جرم اتمي نيكل( 69/58) كم تر از كبالت (93/58) و جرم اتمي يد ( 90/126) كم تر از تلور ( 60/127) است.
فرض مندليف در نقض قانون در كنار هم قرار گرفتن عنصرها برحسب افزايش جرم اتمي اين بود كه چنين بي نظمي هايي به علت خطا در اندازه گيري جرم اتمي روي داده است.( هرچند بعدا معلوم شد اندازه گيري ها درست بوده است.)
* چهل سال بعد از مندليف ، هنري موزلي( يكي از دانشجويان رادرفورد كه با نتايج حاصل از دستگاه توليد پرتو هاي x اش رادرفورد توانست به عدد اتمي برسد.)كشف كرد كه بار مثبت هسته يا عدد اتمي اتم هر عنصر ، منحصر به فرد است و اتم عنصر هاي مختلف عدد اتمي متفاوتي دارد.
* هنگامي كه موزلي عنصر هاي را بر حسب افزايش عدد اتمي آن ها مرتب كرد ، بي نظمي هاي موجود در جدول مندليف كه ناشي از مرتب كردن عنصر ها بر حسب افزايش جرم اتمي بود ، ازبين رفت و آن بي نظمي ها قابل توجيه شد. كبالت زودتر از نيكل قرار مي گيرد چون عدد اتمي كبالت 27 و عدد اتمي نيكل 28 است.وهم چنين تلور زودتر از يد قرار مي گيرد چون عدد اتمي تلور 52 و عدد اتمي يد 53 است.
* جدول تناوبي امروزي براي عنصرها بر حسب افزايش عدد اتمي آن ها است اين جدول بر اساس قانون تناوبي عنصر ها استوار است.
* قانون تناوبي عنصر ها: « هرگاه عنصر ها را بر حسب افزايش عدد اتمي در كنار يك ديگر قرار دهيم، خواص فيزيكي و شيميايي آن ها به طور تناوبي تكرار مي شود.»
* رفتار شيميايي عنصر ها به وسيله ي آرايش الكتروني آن ها مشخص مي شود . عنصر هايي كه آرايش الكتروني آن ها به يك ديگر شبيه است،خواص شيميايي مشابه اي دارند، پس تشابه خواص شيميايي عنصر هايي كه در يك خانواده (گروه)از جدول تناوبي قرار مي گيرند به دليل تشابه آن ها در آرايش الكتروني است. براي مثال:
-- ليتم Li ، سديم Na ، پتاسيم K به ترتيب داراي آرايش الكتروني 1/2 و 1/8/2 و 1/8/8/2 هستند كه لايه ي ظرفيت آن ها داراي يك الكترون است . اين سه عنصر در يك خانواده ( گروه ي اول ) قرار گرفته و خواص شيميايي مشابه به هم دارند.
*از 109 عنصر نوشته شده در جدول تناوبي امروزي حدود 91 عنصر در طبيعت يافت مي شوند . اين عنصر ها را مي توان به چهاردسته ي زير تقسيم كرد:
1- فلز ها 2- نافلز ها 3- شبه فلز ها 4- گاز هاي نادر يا نجيب
* بيش از 80 درصد عنصر ها فلز هستند . ( عنصر هاي قليايي ، قليايي خاكي ، واسطه ، وعنصر هاي ديگر ) ويژگي هاي زير بين همه ي آن ها مشترك است.
- رساناي خوب جريان برق وگرما
- دارا بودن سطح براق
- قابليت چكش خواري و شكل پذيري
* نافلز ها ( كه تعداد آن ها 12 عنصراست.( البته بدون شمارش 6 گاز نادر كه آن ها نيز نافلز هستند.)) ويژگي هاي زير را دارند.
- به طور معمول رساناي خوبي براي برق و گرما نيستند.
- قابليت چكش خواري و مفتول شدن ندارند.
– بر خلاف فلز ها شكننده اند و قابليت چكش خواري و مفتول شدن ندارند.
– عموما از سطح براق نيز برخوردار نيستند
- برخي از نافلز ها مانند نيتروژن ، اكسيژن ، فلوئور و كلر در فشار atm 1 و دماي اتاق ( 25 درجه ي سلسيوس ) به صورت گاز هستند.
* شبه فلز ها ( كه تعداد آن ها 6 عنصر است .) نه در فلز ها و نه در نافلز ها طبقه بندي مي شوند . اين عنصر ها برخي خواص فلز ها و نافلز ها را دارند. براي مثال :
-- عنصر سيلسيم Si هم درخشان ( مانند فلز ها ) و هم شكننده ( مانند نافلز ها ) است . افزون بر اين سيلسيم عنصري نيمه رسانا نيز است. ( نه رسانا مانند فلز ها و نه نارسانا مانند نافلز ها )
* شبه فلز ها عبارتند از :
- بور B 5 - سيلسيم Si 14 - ژرمانيم Ge 32 - آرسنيك As 33
- آنتيموان Sb 51 - تلوريم Te 52
* از بين عناصر دو عنصر در حالت استاندارد مايع هستند.
1. جيوه ( فلز مايع ) 2. برم ( نافلز مايع )
